Bitinya Krallığı ve Sakarya'nın Antik Çağ Mirası

Sakarya, yalnızca doğal güzellikleri ve modern yaşamıyla değil, binlerce yıl öncesine uzanan tarihiyle de dikkat çeker. Bu topraklar, MÖ 377 ile MÖ 64 yılları arasında Nikomedia (İzmit) merkezli olarak hüküm süren Bitinya Krallığı'nın sınırları içinde yer alıyordu. Trakya kökenli Bitinler tarafından kurulan bu krallık, İzmit Körfezi'nden İstanbul'a, Sakarya'dan Düzce, Bolu ve Bursa'ya uzanan geniş bir coğrafyayı kapsıyordu. Bugün Sakarya'da gezerken, ayak bastığınız toprakların bir zamanlar bu kadim uygarlığın parçası olduğunu bilmek, şehre farklı bir gözle bakmanızı sağlayacak.

Bitinya'nın Coğrafyası ve Sakarya'nın Konumu

Antik Çağ ve Roma İmparatorluğu döneminde Bitinya, Marmara Denizi'ni çevreleyen verimli topraklarıyla biliniyordu. Nicomedia, Kalkedon, Kios ve Apamea Myrlea gibi önemli kentleri barındıran bu bölge, aynı zamanda zengin vadilere sahipti. Antik coğrafyacı Strabon, Geographika adlı eserinde, Romalı komutan Pompeius'un Pontus Krallığı'nı yıkmasının ardından Karadeniz kıyılarının bir bölümünü Bitinya Krallığı'nın idaresine verdiğini ve bu topraklarda Bitin adlı bir halkın yaşadığını aktarır. Bölge genel olarak dağlık ve ormanlık olmakla birlikte, sahil kesimlerinde oldukça verimli vadiler barındırıyordu. Sakarya'nın da içinde bulunduğu bu coğrafya, hem tarıma elverişli ovaları hem de stratejik konumuyla Bitinya Krallığı için yaşamsal bir öneme sahipti.

Bitinlerin Anadolu'ya Göçü ve Krallığın Kuruluşu

Bitinya bölgesi, adını Trakya kökenli Bitinlerden almıştır. Ünlü tarihçi Herodot, Bitinlerin Trakya'dan Anadolu'ya geçtiğini belirtir. Bu kavimlerin MÖ 11. yüzyıl civarında bölgeye göç ettikleri tahmin ediliyor. MÖ 7. yüzyıldan itibaren Lidya'nın egemenliği altında bulunan Bitinya, MÖ 513/512 yıllarında I. Darius'un Trakya Seferi'nin ardından Hellespontos Frigya'ya bağlandı. Pers yönetimi, Büyük İskender'in MÖ 334 yılındaki Granikos Muharebesi'nde Persleri yenmesine kadar sürdü. İskender'in komutanlarından Kalas bölgeyi ele geçirmeye çalışsa da, Botiras'ın oğlu Bas onu yenmeyi başardı. Bu zafer, Bitinya Krallığı'nın temellerini atan önemli bir dönüm noktası oldu.

Krallığın Yükselişi ve Roma'ya Bağlanışı

Bas'ın oğlu Zipoites döneminde Bitinya Krallığı sağlam bir zemine oturtuldu. Ardından tahta geçen I. Nikomedes ise ülke sınırlarını genişleterek krallığı güçlendirdi. Bitinya, bu dönemde bölgesel bir güç olarak öne çıktı. Ancak bu bağımsızlık uzun sürmedi. MÖ 74 yılında IV. Nikomedes, krallığını bir vasiyetle Roma İmparatorluğu'na bıraktı. Bu gelişmeyle birlikte Bitinya, Roma egemenliğine girdi ve MÖ 64 yılında Gnaeus Pompeius Magnus tarafından oluşturulan Bitinya ve Pontus Eyaleti'ne bağlandı. Böylece yaklaşık üç yüzyıl süren Bitinya Krallığı'nın bağımsız varlığı sona erdi.

Bitinya Kentleri ve Sakarya'nın Bağlantısı

Bitinya Krallığı'nın sınırları içinde pek çok önemli kent bulunuyordu. Bunlar arasında Prousa (Bursa), Apollonia (Gölyazı), Myrleia (Mudanya), Kios (Gemlik), Nikaia (İznik), Nikomedeia (İzmit) ve Bithynion/Klaudiopolis (Bolu) sayılabilir. Sakarya'nın hemen yanı başındaki bu kentler, krallığın ticaret ve kültür ağının önemli duraklarıydı. Sakarya'nın kendisi doğrudan bir Bitinya kenti olarak anılmasa da, bu krallığın egemenlik sahasının tam ortasında yer alıyordu. Bu nedenle Sakarya çevresindeki antik kalıntılar ve tarihi dokular, Bitinya döneminin izlerini taşır.

Bitinya Kralları ve Mirası

Bitinya Krallığı'nın bilinen kralları arasında Bas (MÖ 377 - MÖ 327), Zipoites (MÖ 327 - MÖ 279), I. Nikomedes (MÖ 279 - MÖ 250) ve IV. Nikomedes (? - MÖ 64) yer alır. Bu hükümdarlar, krallığın kuruluşundan Roma'ya katılışına kadar geçen süreçte bölgenin kaderini belirledi. Bugün Sakarya'da dolaşırken, bu kadim krallığın mirasını hissetmek mümkün. Antik çağların bu güçlü uygarlığı, Sakarya'nın tarihine derin bir anlam katıyor. Şehrin sokaklarında, doğasında ve insanlarında binlerce yıllık bu mirasın izlerini görmek, ziyaretçilere eşsiz bir deneyim sunuyor.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: No machine-readable author provided. QuartierLatin1968 assumed (based on copyrig, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0