Sakarya Acarlar Longozu: Türkiye'nin Tek Parça En Büyük Subasar Ormanı

Sakarya'nın kuzeyinde, Karasu ile Kaynarca ilçeleri arasında uzanan Acarlar Longozu, Türkiye'nin tek parça halindeki en büyük longoz (subasar) ormanı olma özelliğini taşıyor. 1.562 hektarlık bir alanı kapsayan bu eşsiz doğa harikası, Sakarya'nın önemli turizm merkezlerinden biri. Birinci derece doğal sit alanı olarak koruma altına alınan longoz, kış aylarında su birikintisiyle oluşurken, yaz aylarında kuruyarak farklı bir görünüme bürünüyor. Bu döngü, hem doğa tutkunları hem de fotoğrafçılar için yılın her döneminde keşfedilecek farklı güzellikler sunuyor.

Longozun Oluşumu ve Coğrafi Yapısı

Acarlar Longozu, oluşumu açısından tipik bir kıyı set gölüdür. Karadeniz'le arasında 20-25 metre yüksekliğinde kumullar, güneyinde ise ortalama 100 metre yüksekliğinde alçak tepeler yer alır. Sakarya Nehri'nin 6 kilometre batısında konumlanan longozun fazla suları, Okçu Deresi aracılığıyla Sakarya Nehri'ne dökülür. Ulaşım açısından Karasu ile arasında yaklaşık 26 kilometre, Sakarya merkezle ise yaklaşık 50 kilometre mesafe vardır.

Longozun genişliği 250 ile 1250 metre arasında değişirken, uzunluğu 7,5 kilometreyi buluyor. Derinliği ise 1,5 metreye kadar çıkabiliyor. Yazın suların çekilmesiyle ortaya çıkan topraklar, çevredeki köylüler tarafından tarım arazisi olarak kullanılıyor. Longozun çevresi bütünüyle dişbudak ormanlarıyla çevrili ve bu ağaçlar yer yer gölün bataklık kesimlerine sokuluyor. Orman alanında dişbudak, kızılağaç, kayın ve karaağaç türleri yaygın olarak bulunuyor.

Zengin Biyolojik Çeşitlilik

Acarlar Longozu, yaklaşık 2300 bitki türüne ev sahipliği yapıyor. Su menekşesi, su lalesi ve çeşitli renklerdeki nilüferler bunlardan sadece birkaçı. Özellikle su menekşesi (Hottonia palustris), Türkiye'de endemik bir tür olarak yalnızca Acarlar Gölü'nde bulunuyor. Ayrıca göl lalesi (Leucojum aestivum) gibi bazı nadir türler de burada yetişiyor. Çocuk felci tedavisinde kullanılan göl soğanının ticareti ise Kaynarca köylüleri tarafından yapılıyor.

Longoz, göçmen kuşların üreme ve kışlama alanı olarak da büyük önem taşıyor. Sülün, çulluk ve yaban ördeği gibi kuş türlerinin yanı sıra çevrede tavşan, tilki, yaban domuzu, gelincik, doğan ve sincap gibi hayvanlar yaşıyor. Gölde ise yayın, kızılkanat, sazan, turna ve oklama gibi tatlı su balıkları bulunuyor ve balıkçılık yapılıyor. Longoz, Sakarya'daki tek Yaban Hayatı Geliştirme sahası olma özelliğini de taşıyor.

Ziyaretçilere Sunulan Olanaklar

Acarlar Longozu'nu ziyaret edenler için çeşitli aktiviteler mevcut. Longozda tekne ve su bisikleti turları düzenleniyor. Ziyaretçilerin rahatlıkla gezebileceği toplam 1,5 kilometre uzunluğunda yürüyüş yolu ve seyir iskeleleri bulunuyor. Özellikle fotoğraf tutkunları için eşsiz kareler yakalama fırsatı sunan longozun çevresinde yeme içme ve alışveriş imkanları da mevcut. Karasu kısmında yürüyüş yolu, restoran, sandal, deniz bisikleti, piknik ve park alanı gibi düzenlemelerle eko-turizme kazandırılmaya çalışılıyor.

Ulaşımı asfalt yol ile sağlanan longoz, her mevsim gezilebiliyor. Giriş ücretli olup, Sakarya Büyükşehir Belediyesi tarafından işletiliyor. Longozun çevresinde Karasu'ya ait Denizköy, Karamüezzinler, Üçoluk, Taşlıgeçit ve Camitepe köyleri ile Kaynarca'ya ait Turnalı, Büyükyanık ve Birlik köyleri yer alıyor.

Koruma ve Ekosistem

Acarlar Longozu, Türkiye'de nadir bulunan subasar orman ekosistemiyle 1998 yılında Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nun aldığı kararla 1. derece Doğal Sit Alanı olarak koruma altına alınmıştır. 2009 yılında hazırlanan planla ise Sulak Alan olarak tescillenmiş ve planlaması yapılmıştır. Ancak 1971 yılında Adapazarı Toprak Su Teşkilatı'nın gölün gideğeni olan Okçu Deresi'ni genişleterek kanala dönüştürmesi sonucu, gölün alanı o günden bugüne %40 oranında küçülmüştür.

Longozun kuzey sınırını oluşturan kıyı kumulları, yer yer 25-30 metreyi bulan tepeler ve 50 metreye ulaşan sırtlar halinde uzanıyor. Bu kumullar, hakim rüzgarlar doğrultusunda hareket ederek aktif bir yapı gösteriyor. Kıyı çizgisinden güneye doğru ilerledikçe aktiflik yerini duraylığa bırakıyor. Ancak günümüzde yapılaşma ve karayolu gibi insan etkileriyle bu kumulların duraylılığını yitirip tekrar aktif hale geçme tehlikesi bulunuyor.

Acarlar Longozu, Karadeniz Termik Rejimi'nin etkisi altında. Bu iklimde yazlar fazla sıcak geçmiyor, kışlar da çok soğuk olmuyor. Sahanın yıllık ortalama sıcaklığı 13.60 santigrat derece. Yıllık ortalama nisbi nem %81, yıllık ortalama yağış ise 948.0 milimetre. Yağışların yarısından fazlası kış ve sonbahar mevsimlerinde düşüyor. Bu iklim özellikleri, longozun her mevsim ziyaret edilebilmesine olanak tanıyor.

Acarlar Longozu, Sakarya'nın doğa turizmi açısından en değerli hazinelerinden biri. Hem endemik bitki türleri hem de zengin kuş popülasyonuyla doğa severler için benzersiz bir deneyim sunuyor. Yürüyüş yollarında yapacağınız bir gezinti, tekne turuyla longozun derinliklerine yapacağınız bir yolculuk ya da sadece seyir iskelelerinden gün batımını izlemek... Acarlar Longozu, Sakarya'ya yolunuz düştüğünde mutlaka görmeniz gereken bir doğa harikası.

Kaynak: sakarya.ktb.gov.tr, tr.wikipedia.org
Görsel: Kabacaly, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0