Hendek: Sakarya'nın Sanayi ve Doğa İlçesi

Sakarya'nın metropol ilçelerinden biri olan Hendek, coğrafi konumu itibarıyla hem Marmara hem de Karadeniz Bölgesi sınırları içinde yer alır. İlçe merkezi, D-100 karayolu üzerinde İstanbul'a 170, Ankara'ya 275 ve Adapazarı'na 30 kilometre mesafede kurulmuştur. TEM Otoyolu'nun güneyinden geçtiği Hendek, 92 mahalleden oluşur ve 646 kilometrekarelik bir yüzölçümüne sahiptir. İlçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 177 metredir.

Hendek'in Tarihi İzleri

Hendek'in Osmanlı öncesi tarihi hakkında sınırlı bilgi bulunur. Doğu Roma döneminde İstanbul-Anadolu geçiş yolu üzerinde yer alan yerleşimin kayıtlardaki adı Lateas olarak geçer. Osmanlı döneminde ise Osman Bey'in komutanlarından Konur Alp'in bölgeyi ele geçirmesiyle yöre Osmanlı topraklarına katılmış ve bir süre Konuralp adıyla anılmıştır. Anadolu'ya göç eden Türk kabilelerinin bugünkü ilçe sınırlarına yerleşerek buraya Handok adını verdikleri, bu ismin zamanla Hendek'e dönüştüğü tahmin edilmektedir.

Kanuni Sultan Süleyman döneminde köy konumunda olan Hendek, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın ardından Kafkasya'dan gelen göçmenlerin yerleşmesiyle nüfusunun artması sonucu nahiye statüsüne yükselmiştir. Balkanların kaybedilmesiyle bölgeden gelen göçmenlerin bir kısmı da Hendek'e yerleştirilmiştir. 1907'de ilk belediye teşkilatı kurulan Hendek, Cumhuriyet'in ilanından sonra Kocaeli'ne bağlı bir kaza olmuş, Sakarya'nın 1954'te il olmasıyla birlikte ilçe statüsüne kavuşmuştur.

Sanayi ve Ekonomi

Hendek, Sakarya'nın sanayi açısından önemli ilçelerinden biridir. D-100 karayolu ve TEM Otoyolu'na yakınlığı, ilçeyi lojistik ve üretim açısından avantajlı bir konuma taşımıştır. İlçede otomotiv yan sanayi, makine ve metal işleme gibi sektörlerde faaliyet gösteren işletmeler bulunur. Tarım ve hayvancılık da ilçe ekonomisinde yer tutar; özellikle yaylaları ve verimli arazileri bu alanda öne çıkar.

Doğal Güzellikler ve Turizm

Hendek, doğa turizmi açısından zengin bir ilçedir. Çiğdem Yaylası, kendine özgü mimarisiyle dikkat çeken evleri ve topukotu adı verilen çimle kaplı geniş alanlarıyla Türkiye'nin en güzel on yaylası arasında gösterilmiştir. Yaylanın küçük ve hafif eğimli tepeleri, ziyaretçilere hoş bir manzara sunar. Her yıl Temmuz ayının ikinci haftasında düzenlenen yayla şenliklerinde yöredeki hayvancılık ve yetişen sebze-meyveler tanıtılır, çeşitli eğlenceler düzenlenir.

İlçe, türbeler bakımından da oldukça zengindir ve bu yönüyle inanç turizmi için uygun bir görünüm sergiler. Çam Dağı mevkiindeki Selman Dede Türbesi, her yıl 7 Temmuz'da düzenlenen etkinliklerle hayır pilavı dağıtılarak ziyaret edilir. Keremali Dağı'ndaki Keremali Dede Türbesi'nde ise 15 Ağustos'ta etkinlikler yapılır. Köprübaşı'ndaki Eren Dede Türbesi, Mahmutbey'deki Sarı Dede Türbesi, Karadere yakınlarındaki Vahap Dede Türbesi ve Şeyhler Mahallesi'ndeki Şeyh İsmail İzzettin Türbesi ilçedeki diğer ziyaret noktalarıdır.

Hendek Belediyesi'nin başlattığı Bayraktepe projesi, ilçenin simge alanlarından biri olmayı hedefler. Proje kapsamında, Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya gelişinden bu yana kurdukları 16 Türk devletini temsil eden bayraklar, kitabeler, amfitiyatro salonu, satranç ve spor alanları, kütük ev ve ziyaretçiler için otopark gibi donatılar yer alır.

Eğitim ve Spor

Hendek, eğitim alanında da önemli bir konuma sahiptir. İlçede Sakarya Üniversitesi'ne bağlı Eğitim Bilimleri Enstitüsü ve Eğitim Fakültesi ile Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'ne bağlı Hendek Meslek Yüksekokulu bulunur. Ortaöğretimde ise Hendek Anadolu Lisesi, Hendek Atike Hanım Anadolu Lisesi ve Hendek Akşemsettin MTAL gibi köklü okullar öğrencilere hizmet verir.

Spor alanında Hendek'in en başarılı olduğu dal güreştir. Hendek Güreş İhtisas Kulübü, kurulduğu günden bu yana 15 yılda 13 Avrupa ve Dünya Şampiyonu yetiştirmiştir. İlçe aynı zamanda Türkiye Olimpiyat Hazırlık Merkezleri'nden birine ev sahipliği yapar. Futbolda ise Hendekspor, karşılaşmalarını 2.000 kişilik Hendek Atatürk Stadyumu'nda oynar ve ilçeyi Bal Ligi düzeyinde temsil eder.

Hendek'in Kültürel Dokusu

Hendek'in yerel basın tarihi oldukça eskilere uzanır. İlk yerel gazete olan Hendek Postası, 19 Aralık 1958'de yayımlanmaya başlamıştır. Ardından Şafak, Bizim Hendek, Yeşil Hendek, Hendek Adalet, Hendek Ekspres, Hendek Haber, Hendeğin Sesi gibi gazeteler yayın hayatına girmiştir. Günümüzde de Hendek Şafak, Hendek Medya Haber ve Hendek Gerçek Haber gibi yayınlar ilçedeki haber akışını sürdürmektedir. Ayrıca 1947'de Hendek Halkevi tarafından çıkarılan Çamdağı dergisi, yerel folklor alanında önemli bir yere sahiptir.

Hendek, yetiştirdiği isimlerle de dikkat çeker. Yazar Kerim Korcan, müzisyen Selami Karaibrahimgil ve oyuncu Gonca Vuslateri ilçenin sanat dünyasına kazandırdığı isimlerden bazılarıdır. Spor alanında ise futbolcu ve yönetici Süleyman Seba, futbolcu Tayfur Havutçu, yağlı güreşçiler Süleyman Aykırı ve Ahmet Kavakçı ile voleybolcu Yasemin Şahin Hendek doğumludur. Tarihçi Ali Birinci ve emniyet müdürü Ali Gaffar Okkan da ilçenin öne çıkan diğer isimleridir.

Hendek'in kardeş şehirleri arasında Azerbaycan'dan Bakıhanov, Moldova'dan Komrat, Kırgızistan'dan Tokmok, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nden Tatlısu ve Türkiye'den Bahçesaray ile Taraklı yer alır.

Hendek; sanayisi, doğal güzellikleri, eğitim kurumları ve köklü kültürel birikimiyle Sakarya'nın hem dinamik hem de keşfedilmeye değer ilçelerinden biridir. İster Çiğdem Yaylası'nda huzur bulun, ister türbeleri ziyaret edin; Hendek size farklı bir Anadolu deneyimi sunacaktır.

Kaynak: tr.wikipedia.org
Görsel: Acar54, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0